Budżet domowy w Excelu: jak zrobić arkusz krok po kroku
Najważniejsze
Budżet domowy zestawia przychody z wydatkami, żeby zaplanować cele krótko- i długoterminowe. W Excelu wystarczą trzy zakładki: Kategorie, Transakcje i Miesiąc. Zakupy wpisujesz do dziennika, a tabela miesięczna sumuje je formułą SUMA.WARUNKÓW i odejmuje od planu. Wykres i kolorowanie przekroczeń dodajesz na końcu, gdy liczby już się zgadzają.
Jakie zakładki i kolumny przygotować?
Dziennik zakupów trzymaj osobno od tabeli sum: każdą kwotę wpisujesz wtedy tylko raz, a sumy liczą się same.
| Zakładka | Kolumny | Co wpisać |
|---|---|---|
| Kategorie | A: nazwa kategorii | Jedna kategoria w wierszu, bez powtórzeń |
| Transakcje | A Data, B Opis, C Kategoria, D Kwota, E Typ, F Miesiąc | Jeden zakup lub wpływ w wierszu; Typ to „dochód” albo „wydatek”; w F formuła pomocnicza =MIESIĄC(A2) |
| Miesiąc | A Kategoria, B Plan, C Wykonanie, D Zostało | Plan wpisujesz ręcznie, resztę liczą formuły |
Kwoty w kolumnie D wpisuj zawsze jako dodatnie. Czy to wpływ, czy wydatek, rozstrzyga kolumna E, a nie znak liczby. Zakres A1:F2 zamień na tabelę skrótem Ctrl+T („Formatuj jako tabelę”), żeby formuły obejmowały nowe wiersze automatycznie.
Jakie kategorie dochodów i wydatków wpisać?
Na start wystarczy 10–15 pozycji. Wolę mniej kategorii, które faktycznie się wypełnia, niż trzydzieści z pustymi wierszami. Microsoft dzieli wydatki na trzy grupy:
- stałe: ta sama kwota co miesiąc, na przykład rata kredytu, czynsz, ubezpieczenie,
- zmienne: jedzenie, prąd, woda, auto,
- fakultatywne: jedzenie na mieście, subskrypcje, odzież.
W kategorii Auto i transport uwzględnij wydatki nieregularne: wymianę opon, ubezpieczenie OC i przegląd techniczny.
Nazwy kategorii wybieraj z listy rozwijanej, nie wpisuj ich z ręki. W kolumnie C zaznacz zakres i użyj Dane → Poprawność danych → Lista, wskazując zakładkę Kategorie. Dzięki temu każda kategoria ma zawsze identyczną nazwę i trafia do jednej sumy.
Którą kwotę dochodu wpisać?
Wpisuj kwotę netto, czyli pieniądze, które faktycznie wpływają na konto i które możesz wydać. Nie mieszaj kwot brutto z wpływami na konto (excel-praktyczny.com). Jeśli znasz tylko stawkę brutto, możesz przeliczyć wynagrodzenie brutto na netto przed wpisaniem do planu.
Każde źródło dochodu dostaje osobny wiersz w dzienniku. Wpływ nieregularny, na przykład premię, księguj w miesiącu, w którym pieniądze weszły na konto.
Jakie formuły liczą budżet?
Podstawą jest jedna formuła: Wykonanie to suma kwot z dziennika dla danej kategorii i danego miesiąca. Cały wzór budżetu to dwa równania: Zostało = Plan – Wykonanie oraz Saldo = Dochody – Wydatki. Polski Excel rozdziela argumenty średnikiem.
| Cel | Formuła | Co liczy |
|---|---|---|
| Wykonanie w miesiącu | =SUMA.WARUNKÓW(Transakcje!D:D;Transakcje!C:C;A5;Transakcje!F:F;$B$1) | Kwoty z kategorii A5 w miesiącu, którego numer jest w B1 |
| Wykonanie, prosta wersja | =SUMA.JEŻELI(Transakcje!C:C;A5;Transakcje!D:D) | Kwoty z kategorii A5 bez podziału na miesiące, dobra dla jednego miesiąca |
| Zostało | =B5-C5 | Kwota zaplanowana minus wydana |
| Sygnał przekroczenia | =JEŻELI(D5<0;”ponad plan”;”“) | Tekst obok kategorii, w której wydano więcej niż w planie |
| Suma kolumny | =SUMA(C5:C20) | Razem wydatki albo razem plan |
| Saldo | Dochody – Wydatki | Wynik miesiąca |
Jak zbudować tabelę miesięczną?
W komórce B1 wpisz numer miesiąca, w A5 i niżej kategorie, w B Plan, w C formułę SUMA.WARUNKÓW z poprzedniej sekcji, a w D formułę =B5-C5. Pod kategoriami dodaj wiersz sum, a pod nim saldo jako różnicę dochodów i wydatków.
| Kategoria | Plan | Wykonanie | Zostało |
|---|---|---|---|
| Jedzenie (przykład) | 1 200 | 1 000 | 200 |
| Transport (przykład) | 400 | 450 | -50 |
| Subskrypcje (przykład) | 100 | 80 | 20 |
Zaznacz kolumnę Zostało i dodaj formatowanie warunkowe: komórki mniejsze od zera w kolorze czerwonym. Przekroczenie widać wtedy bez czytania liczb.
Dla dochodów różnicę liczy się w drugą stronę: Wykonanie minus Plan, a nie odwrotnie. Dlatego dochody lepiej trzymać w osobnym bloku.
Zanim skopiujesz zakładkę 12 razy, sprawdź przydział. W budżetowaniu do zera każda złotówka dochodu trafia do kategorii, aż różnica dochód minus plan wynosi 0 (easybudget.pl). W każdej kopii zmieniasz potem tylko B1, bo cała reszta czyta numer miesiąca z tej jednej komórki.
Jak wpisać zasadę 50/30/20 do arkusza?
Zasada dzieli dochód netto na trzy grupy. Wpisz dochód netto w komórce B2, a limity policzą trzy formuły:
- potrzeby: =B2*0,5
- wydatki swobodne: =B2*0,3
- oszczędności lub spłata długów: =B2*0,2
W tabeli Miesiąc dopisz kolumnę E z grupą (potrzeby, swobodne, oszczędności). Potem zsumuj wykonanie każdej grupy przez SUMA.JEŻELI na kolumnach E i C i porównaj z limitem. Proporcje są punktem wyjścia, a nie normą, i każde gospodarstwo dopasowuje je do swoich stałych kosztów. Inne sposoby podziału dochodu opisuje tekst o metodach podziału wydatków.
Jak rozpisać roczny harmonogram wydatków?
Dodaj zakładkę „Rok” z wydatkami nieregularnymi: nazwa, kwota roczna i miesiąc płatności. Rezerwę miesięczną liczy wzór kwota roczna / 12, czyli na przykład =B2/12. Odkładana co miesiąc suma sprawia, że opony, OC i przegląd nie zaskakują jednego miesiąca.
Jaki wykres pokaże, gdzie idą pieniądze?
Wystarczą trzy typy wykresów:
- kołowy: struktura wydatków miesiąca, bez kategorii z zerem,
- kolumnowy grupowany: plan i wykonanie obok siebie dla każdej kategorii,
- liniowy: saldo przez 12 miesięcy.
Zaznacz zakres z tabeli Miesiąc, wybierz Wstawianie → Wykres i wskaż typ. Przy wykresie kołowym zaznacz tylko kolumny Kategoria i Wykonanie.
Dlaczego suma w arkuszu się nie zgadza?
Sumę psują cztery rzeczy, a każdą widać po objawie:
- Liczba zapisana jako tekst. Kwota wyrównuje się do lewej, ma spację albo kropkę zamiast przecinka i nie wchodzi do sumy. Popraw zapis i sprawdź wyrównanie.
- Wiersz poza zakresem sumy. Zakupy dopisane pod formułą nie są liczone. Tabela z Ctrl+T rozszerza zakres sama.
- Plus i minus przy dochodzie i wydatku. Gdy rodzaj operacji zapisujesz znakiem, łatwo o pomyłkę. Trzymaj kwoty dodatnie, a rodzaj w kolumnie Typ.
- Bilans różni się od salda konta. Zawinić mogą gotówka, przelewy między własnymi kontami i wydatki z poprzedniego miesiąca zapłacone w tym.
Raz w miesiącu porównaj bilans z wyciągiem z banku, a różnicę zapisz w osobnym wierszu „korekta”, żeby nie rozjeżdżała się dalej.
Jak prowadzić arkusz w ciągu miesiąca?
Planowanie budżetu domowego w Excelu i spisywanie wydatków to dwie różne czynności. Najlepszy efekt daje ich połączenie: najpierw plan, potem rejestr.
- Przed miesiącem: sprawdź listę kategorii i wpisz plan w kolumnie B.
- Codziennie: dopisuj zakupy do zakładki Transakcje. To nie więcej niż 10 minut, a zaległości z kilku dni utrudniają odtworzenie zakupów.
- Na koniec miesiąca: porównaj Plan z Wykonaniem, popraw plan kategorii, w których różnica się powtarza, i wpisz plan na kolejny miesiąc w jego zakładce.
Czy da się to zrobić w darmowym Excelu?
Tak, budżet domowy w Excelu zrobisz za darmo, bez kupowania programu. Excel Online w usłudze OneDrive i aplikacja Excel na telefon są bezpłatne, wystarczy konto Microsoft. W Arkuszach Google formuły wpisuje się z angielskimi nazwami funkcji: SUMIFS zamiast SUMA.WARUNKÓW i SUMIF zamiast SUMA.JEŻELI. W polskich ustawieniach argumenty rozdziela się nadal średnikiem. Gotowe układy znajdziesz w galerii szablonów budżetu Microsoft.
Tekst ma charakter informacyjny i uczy obsługi arkusza, nie zastępuje porady finansowej.